Kürtlerin Lord Curzona tepkisi !
Biz öz be öz Türküz
Lozan Konferansı heyetine bir mektup yazan Kürt temsilciler, İngilizlerin, *Kürtlere bağımsızlık verilmesi* talebine, *Biz öz be öz Türküz. Manda planlarınızı anladık* diye cevap vermişlerdir.
Osmanlı Arşivinde yer alan önemli bir belgeyi okurlarıyla paylaşıyoruz. Tarihi belge, Lozan Konferansı esnasında *Kürtlere bağımsızlık* tezini ortaya atan İngiliz delege Lord Curzona cevaben yazılmışbir tokat niteliğindedir.
Mektupta yer alan ve yakın tarihe ışık tutacak önemli tezler.
Kürtlerin Lozan Konferansına gönderdiği mesaj,Başbakanlık Osmanlı Arşivi, HR. İM, 60/3 (Sadeleştirilmiş metin)
Bugünlerde (Lozan Konferansı görüşmelerinde) İngiltere Delegasyonu Reisi Lord Curzonun Kürtlere bağımsızlık verilmesi fikrini ortaya atarak, Kürtlerin hamisi tavrını takınmasını hayret ve şaşkınlıkla karşıladık.Çünki;
Biz Kürtler,Türk- Turan neslinden bir kavimiz. Milli ananelerimiz ve özelliklerimizden (yiğitlik, kahramanlık vb.) dolayı Türkler bize yiğit ve cesur manasına gelen Kürt ismini vermişlerdir.
Kürt adıyla anılan ve büyük hizmetleri geçen kahramanların isimlerinin yaşaması amacıyla Deminan, Haydaran, Kureyşan ve Lolan gibi isimler kabile ve aşiretlere verilmiştir. Bu aşiretler, bugün anavatanın Doğu Türklerini oluşturmaktadırlar.
KÜRTLERİN ÖZ LİSANI KÜRTÇEDİR
Kürtlerin 1876 tarihinden önceki ve sonraki durumları araştırılacak olursa, İranlı misyonerlerin aşiretler üzerinde yaptıkları çalışmaların sonucunda Kürtler, kendi öz lisanları olan Türkçe lehçesini ve öz kültürlerini yavaş yavaş kaybettiler. Bundan dolayı Erzurum, Van, Bitlis ve Musul taraflarındaki aşiretler Farsçadan başka bir şey olmayan Kırmanç adı verilen Farisi-Arabi lehçeyi konuşmaya başladılar.
Bu misyoner faaliyetlerinden az etkilenen Harput ve Diyarbakır taraflarındaki aşiretler ise ana dilleri olan Türk lehçesi ile karışık Zaza lehçesini konuşmaya başladılar.
Bu öz Türk oğlu Türkleri Yavuz Sultan Selim Han Kürtlerin Hanı Şeyh İdris-i Bitlisiye gönderdiği fermanla kendi ülkesine dahil etti. O günden bu güne kadar Türk akrabalarının şefkat ve himayelerinde huzurlu ve rahat yaşamakta ve Türk lehçesi ile de konuşmaktadırlar.
Yukarıda yapılan değerlendirmelerden sonra, İngiltere Delegasyonu Reisi Lord Curzona sorarız ki; İranlıların dilini konuşmakla, o millete mensup olunduğu kabul edilirse İngilizler de dahil her milletin durumu tartışılır.
Doğu ülkelerini istila eden ve genellikle dünyanın kendi toprakları içerisinde olmasını hayal eden İngilizlerin, diğer milletlerin kabullenemediği *müstemleke* kelimesinin yerine kulağa hoş gelmeyen ve aynı manayı taşıyan *manda* kelimesinin de aslında aynı şey olduğunu Kürtler anlamıştır.
Dünyadaki zenginlik kaynaklarına sahip olmak isteyen İngilizlerin onikide onu Türk olan Musulu ve petrol kaynaklarını biz Türklere çok görmesini hayretle karşılıyoruz.
İNGİLİZLERİN NİYETİNİ BİZ ANLADIK
Lozan Konferansında İngiltere Delegasyonu Reisi Lord Curzonun Dersim ve Bitlis olaylarından bahsederek tek millet olan Türk ve Kürt arasına ayrılık fikirleri sokma gayretini biz Kürtler çok iyi anladık.Biz Kürtler, Avrupa ve İngiliz diplomatlarının parlak vaatlerinin altında kendi menfaatlerinin olduğunu biliyoruz. Ve bundan dolayı kendi direniş kuvvetlerimizi oluşturduk. 1917 yılında İngiltere Delegasyonu Reisi Lord Curzon gibi bağımsızlık vaatlerinde bulunan Ruslara biz Kürtler: *Biz Türküz, bizi anavatandan hiçbir kuvvet ayıramaz. Bizim rahata kavuşmamız sizin hemen bu topraklardan çekilmenizle olacaktır* dediler.
SEVGİLİ HEMŞERİMİZ İSMET PAŞAYA BAŞARILAR
İşte bugün bütün Kürtler Lozandaki Avrupa ve bilhassa İngiliz diplomatlarına aynı cevabı veriyoruz.
Kürtler bağımsızlıklarını kendilerini yok edecek yabancılara değil kendi ailelerinden olan Türklere ve onları temsil eden Büyük Millet Meclisi Hükûmetine emanet etmişlerdir.
Sonuç olarak biz Kürtler, İngiltere Delegasyonu Reisi Lord Curzonun bizler için fikirler üretmemesini rica eder ve Lozandaki Temsil Heyetine ve Reisi sevgili hemşehrimiz İsmet Paşa Hazretlerine başarılar dileriz.
(24 Ocak 1923)
Umum Kürt Amele ve Esnaf Cemiyyeti Reisi Salih Kahya namına Erzurumlu İsa-zade Ahmet
İstanbulda Umum Kürtler namına Lolan Aşireti Reisi ve sabık Kürt Gençler Cemiyeti Reisi (Düzer)-zade Dersimli Mehmet Sabri.
